1935 te RİZELİLERİN İSMET İNÖNÜ DEN İSTEKLERİ

Derleyen:Yakup Özkan/Tarihçi

İsmet Paşa, Başbakan olarak, Kürt meselesini incelemek için doğu ve güney doğu illerini ziyarete çıkmıştı. Rizemizi de ziyaret ettiler.

 

Rize’ye Hopa’dan deniz yoluyla geldi. Başta Resmi protokol olmak üzere her mahalleden ve köylerden temsilciler Paşayı coşku ile karşıladılar. Halkında katıldığı toplantı bugün Demirel Apartmanın bulunduğu yerdeki Halkevinde yapıldı.

 

İsmet İnönü Cumhurbaşkanlığına yazdığı Raporda Rizemizi söyle anlatmaktadır.

 

“. Rize temiz, şirin bir kasabadır. Portakal ve mandalina yetiştirmekle biraz rahatlamıştır. Şimdiki ümitleri çaydır. Ziraat müdürü çay için çok hevesli ve teşvikçidir. Rize ye geçim bulmak, Karadeniz’in diğer vilayetleri gibi başlıca bir meseledir. Yunus Balıkçılığı, yani balık yağı ve köselesi bölge için bir ümit mevzuudur.

 

Rize’de fasulye, balmumu, narenciye, fındık, ceviz, çay kıymetli mevzular sayılıyor.

 

Çay Fabrikası istiyorlar, fakat bugün bir fabrikayı idare edecek mahsul yoktur. Sonra asıl mesele bugün bir dönüm portakalın çaydan daha çok para getireceğidir. Fakat çay kültürünü ilerletebilirsek bizim için değeri fazla olur. Diğer önemli bir mevzu keten bezi dır. Makineleşmeye geçmek lazım. Kumaş ucuzlar ve sürüm artar. Keten dokumasında saha almak memleket için büyük bir kazanç olacağını zannederim.

 

Rizeliler ağız birliği etmişçesine en büyük isteklerinin başında “İSPİR -ERZURUM” yolu gelmektedir. Onlar İran Transit yolunun buradan Rize’ye geleceğini ümit ediyorlardı. Bu yolun İran transitini çekeceğini zannetmiyorum. Fakat 200 bin TL ile bu yolu ıslah etmeyi hükümete bir vazife gibi gördüm. .”.

 

Rizelilerin şiveleri İsmet İnönü nün çok hoşuna gitmişti. Onların konuşmasını rapora bile aynen yazdı.

 

“. Bazı köylülerin terbiye ve saygı ile “BİZE ÇALIŞACAK İS BULUNUZ ” demeleri ve yanlız bunu söylemek için ayağa kalkmaları çok dikkatimi çekti.”.

 

1935 yıllarında Rizemize ait ekonomik , sosyal ve kültürel açıdan çok kıymetli bilgiler içeren bu rapor da yer alan bilgiler çok kıymetlidir ve bilinmelidir. Hele çay hakkındaki bilgiler, keten bezi, balık yağı imalatı bugün Norveç ve İsveç’ten alıyoruz . Milyon dolarlar dışarı ya akıyor.

 

Kaynak:Saygı Öztürk/İsmet Paşa’nın kürt raporu