“Allah Birdir ve Büyüktür” M.Kemal Atatürk

Atatürk’ün Hazırlattığı Hutbeler kitabının ilk baskısını bugün Rize Fuarında elime aldım. Sonraki basımında kaldırılan bir önsöz vardı, bugün onu tespit ettim.

Kitabın Osmanlıca ilk sayısında, Atatürk’ün el yazısıyla önsözü:

“ALLAH BİRDİR VE BÜYÜKTÜR”

. Yazarı Rizeli Emine Şeyma Usta olan bu tarihi değeri çok yüksek kitabı görmem için yazarın yeğeni İlknur Fatma Emniyet hanım bugün fuara getirmişti. Kendisine çok teşekkür ediyorum.

Yazar Şeyma Hanım, Rize İslampaşa mahallesinden Kuvayi Milliye Kahramanı Zekeriya Tiryaki’nin kızından torunu olur. Halen mezarı Pazarköy’dedir.

Atatürk’ün Hazırlattığı Hutbeler kitabını Osmanlıca ilk baskısından bugünkü Türkçe’ye çevirmişti.

Kitabın adı internette her bir baskıda değiştirilmiş gibiydi. Sipariş verdim, getirttim. Farklı anlamlara gelen farklı adları dikkatimi çekti:

Atatürk’ün Cuma Hutbeleri, Atatürk’ün Hazırlattığı Cuma Hutbeleri ve yazarın eliyle yeğeni Fatma Emniyet’e imzaladığı, bugün elime aldığım kitaptaki adı ise ATATÜRK’ÜN HAZIRLATTIĞI HUTBELER.

Bu kadar farklı ad altında basımlarından huylanıyordum. İşte bugün yazarın orijinal imzalı kitabını yeğeni Fatma Emniyet hanım furda elime verdi. Endişelenmek için haklıymışım.

Tahmin ettiğim gibi, Atatürk’ün Hazırlattığı Hutbeler kitabının ilk baskısındaki o ilk sayfa sonradan yapılan 2005 basımında, yani “Atatürk’ün Cuma Hutbeleri” diyen kitabında yok!

Atatürk’ün el yazısıyla Osmanlıca olarak yazdığı (henüz dil devrimi yapılmamıştı) kitabın girişindeki “Allah Birdir ve Büyüktür” yazısı şu an elimde olan 2005 basımı İleri yayınında yok. Birileri bu yazıyı kaldırmış görünüyor.

Allah bilir hutbelerde de yapılmış tahrifatlar vardır. Karşılaştıracak gönüllüler çıksın.

Pek çok tartışmayı ortadan kaldıracak olan bu el yazısını yeniden koyup basmak gerekir.

Bu heyecanla kitap elimde fuarda dolaşmaya başladım, göstererek birileri çıksın karşıma istedim. Ne güzel tesadüf ki Belediyenin dinlenme bölümünde Başkan Rahmi Metin vardı. Kitabı görmesi için ona uzattım ve açtım, Atatürk’ün el yazısıyla “Allah Birdir ve Büyüktür” yazısını yüksek sesle okudum. Kitabı elimden aldı, o da heyecanlanmıştı. “Bu kitabı belediye olarak basalım” dedim. Kitabın sahibi burada diyerek Fatma Emniyet hanımın standını gösterdim, oraya doğru yürümeye başladık.

Zaten başkanla tanışıyorlardı. Rahmi bey, “Kitabı bu akşam okumak istiyorum, bende kalsın” dedi. Bu akşam Atatürk’ün Hazırlattığı Hutbeler kitabı Rahmi Beyin evinde okunuyor!

Yazar Şeyma Usta, kitabını yeğenine “Yeğenim Fatma Emniyet’e” diyerek imzalamıştı. Yani kitabın manevi mirasçılarından birisi de kendisiydi.

Böylece bugün Rize Kitap Fuarda hepimiz bir gurur sahnesi yaşadık. Bir tarihi belgeye tanık olduk ve Atatürk’ün Hazırlattığı Hutbeler kitabına koyduğu el yazısı o çok özel sözü tanıklar huzurunda gün ışığına çıkarttık.

“ALLAH BİRDİR VE BÜYÜKTÜR!”

Rize halkına gururla sunuyorum.

Mahiye Morgül -Rize / 30.4.2026