Categories: KÜLTÜR-SANAT

COĞRAFİ İŞARETLİ RİZE BEZİ (FERETİKO)

Hammaddesi kendir ipliğidir. Kendir ipliginin tabii rengi mat ve koyudur. Istenirse ağartılarak beyazlatılır. Kendir ipliği esas itibariyle tek kat ve bükümlü bir özelliğe sahiptir. Günümüzde çesitlendirilip renklendirilmektedir.

Bitkisel lifler arasında en çok sağlamlığa sahiptir. Çürümez, elastikiyeti azdır. Yakma deneyi sonucu selüloz kokar, mikroskopta görüntüsü keten ile aynıdır.

En iyi kendir bitkisinin Rize’de yetişmesinin nedeni, humuslu toprak ve nemli havanın yanı sıra güneşli gün sayısının az olması sebebi ile kendir bitkisinin liflerinin nişastalaşmasına zaman kalmayışıdır. Bu nedenle lifler yumuşak ve incedir. Başka bölgelerde su havuzlarında bırakılarak yumuşatılan kendirler, Rize’nin ikliminin rutubetli ve yağışlı olması nedeni ile açıkta bırakılarak bekletilir.

Feretiko dokumaların, kendir ipliğinden kaynaklanan bir özelliğide çokça ter emici olması ve çabuk kurumasıdır. Aşırı sıcakta çalışan kişiler, fazla terledikleri için feretiko iş gömleği giymeyi tercih ederler. Feretikolar, yapılacak olan ürünün çeşidine göre 45cm’lik, 60cm’lik, 90cm’lik ve 120 cm’lik el tezgahlarında dokunurlar. Masa örtüsü, perde, peçete, kadın ve erkek kıyafetleri üretim alanlarındandır.

1960’lı yıllarda, çayın Rize’ye gelmesinden önce Rize’de hemen hemen her evde feretiko tezgahı bulunuyordu. Bugün Rize’de gördüğümüz çay ekili alanlar, bu tarih öncesinde iplik elde etmek için kullanılan kendirle kaplı idi. Buna en güzel örnekler; Rize’de kendir üretiminin yoğun olarak yapıldığı “Kendirli” beldesi, “Halatçılar” mahallesi ve bu mahallede yerleşik olan “Telci” soyadını gösterebiliriz.

100 yıllık geçmişi olan Rize bezine ait ilk yazılı belgeler 1462 -1463 yıllarında Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethi ile açılan Osmanlı döneminde görülmüştür. Evliya Çelebi ve Katip Çelebi eserlerinde forotiko olarak bu dokumalardan bahsetmiştir.

Hazırlayan: Esra Rakıcıoğlu

esra@dreamerwedding.com

Gastronomi Rize, 2025

 

 

Kafkasya Haber

Recent Posts

Dr. Mehmet Fatih KOŞAN: Şiirin, yolun ve kültürün izinde bir hayat “BİR YEMİN GİBİSİN”

Röportaj:Filozof Sosyolog “Türk Dili ve Edebiyatına, Türk Şiirine ve Türk Şairlerine Vefa” yazı dizim kapsamında…

4 saat ago

“FİLOZOF KIRMIZISI” derinliğime yolculuk

FİLOZOF SOSYOLOG   İnsan hayatı bazen tek bir gecede değişebilir. Bazen hiç beklemediğiniz bir anda…

4 saat ago

Alpay: KHK ve Genel Af konularında cesur adımlar atılmalı

Milli Sol Hareketi Genel Başkanı Hüseyin Alpay, ülkede genel af beklentisinin devam ettiğine vurgu yaparak,…

7 saat ago

Cumhurbaşkanı Erdoğan Rize’ye Geliyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, 11-13 Eylül 2026 tarihleri arasında Rize’yi ziyaret etmesinin planlandığı öğrenildi.

7 saat ago

Handüzü Yaylası’nda Bisiklet Şöleni – Yeşilay Uluslararası 10. Festival Başlıyor!

Rize’nin Güneysu ilçesinde bu yıl 10.’su düzenlenecek olan Yeşilay Uluslararası Handüzü Bisiklet Festivali için geri…

7 saat ago

Emrecan Bulut, Yabancıların Serisini Sonlandırdı

Çaykur Rizespor'da yerli futbolcuların gol atamama serisini Emrecan Bulut bozdu.

7 saat ago