BATUM: İMPARATORLUĞUN SON HUDUDU KONULU KONFERANS RİZE TÜRK OCAĞINDA GERÇEKLEŞTİRİLDİ

İSMET KÖSOĞLU

Akademik nitelikli sunumda, Batum’un özellikle XIX. yüzyılda Osmanlı-Rus rekabeti bağlamında üstlendiği stratejik rol, tarihsel veriler ışığında değerlendirildi.

Programda, Batum’un Karadeniz’e açılan bir liman kenti olmasının yanı sıra, Osmanlı Devleti’nin doğu sınır güvenliğinde kilit bir serhat şehri konumunda bulunduğu vurgulandı. Dr. Uzun, Rus yayılmacılığının artmasıyla birlikte Batum’un sadece askerî değil, aynı zamanda idarî ve ekonomik açıdan da Osmanlı politikalarının merkezine yerleştiğini ifade etti.

Tanzimat Reformları ve Sınır Şehri Batum

Sunumda Tanzimat Dönemi reformlarının Batum ve çevresindeki etkilerine özel bir yer ayrıldı. Vergi düzenlemeleri, askerlik uygulamaları, nüfus tahrirleri ve idarî yeniden yapılanma gibi reformların, sınır bölgesi olmanın getirdiği güvenlik kaygılarıyla birlikte yürütüldüğü belirtildi. Dr. Uzun, bu reformların merkezî otoriteyi güçlendirmeyi amaçladığını ancak yerel güç odakları, coğrafi zorluklar ve sürekli savaş ortamı nedeniyle uygulamada çeşitli aksaklıklar yaşandığını dile getirdi.

Osmanlı-Rus Rekabetinde Batum’un Stratejik Konumu

Programda ayrıca Osmanlı-Rus savaşlarının Batum üzerindeki etkileri ele alındı. 1806–1812 ve 1828–1829 Osmanlı-Rus savaşları sonrasında imzalanan antlaşmaların, Batum’u fiilen bir sınır şehrine dönüştürdüğü ifade edildi. Edirne Antlaşması sonrası Batum’un, Osmanlı Devleti’nin doğu Karadeniz’de elinde tuttuğu en önemli limanlardan biri olarak öne çıktığına dikkat çekildi.

Dr. Uzun, Batum’un hem Anadolu’nun güvenliği hem de Kafkasya’ya uzanan askerî ve lojistik hatlar açısından “kapı ve kilit” işlevi gördüğünü belirterek, bu durumun Osmanlı savunma stratejilerinde Batum’a ayrıcalıklı bir konum kazandırdığını söyledi.

Katılımcıların ilgiyle takip ettiği program, Batum’un tarihsel geçmişinin yalnızca bölgesel değil, aynı zamanda uluslararası güç dengeleri açısından da taşıdığı önemi ortaya koyması bakımından dikkat çekici bulundu. Program, soru-cevap bölümünün ardından sona erdi.

Yoğun bir katılımın olduğu programda Türk Ocakları Rize Şube Başkanı Turan Aslan Mercan tarafından Dr. Zübeyir Uzun’a Türk Ocakları yayınlarını kapsayan hediyeler verildi