HARFLERİ DİZDİ, RİZE’NİN HAFIZASINI YAZDI

Fethi KARADENİZ

Türkiye Gezginler Derneği / Bursa Eski İl Temsilcisi

 

Bazı insanlar vardır…

 

Aradan yıllar geçer ama eksiklikleri hiç geçmez.

 

Takvimler yapraklarını tüketir, gazeteler değişir, matbaaların sesi susar, teknoloji eski makinelerin yerini alır… Fakat bazı ustaların bıraktığı iz, mürekkep gibi silinmez.

 

Metin İslamoğlu ağabeyim de işte böyle bir insandı.

 

Bugün tam 14 yıl oldu.

 

24 Eylül 2012’de Rize basınının bir çınarı daha sessizce aramızdan ayrıldı.

 

Ama bazı insanlar ölmez.

 

Çünkü onların bıraktığı eserlerde, yetiştirdiği insanlarda, öğrettiği meslekte ve dokunduğu hayatlarda yaşamaya devam ederler.

 

Ben Metin Ağabey’i yalnızca Rize basınının duayenlerinden biri olarak anmıyorum.

 

O benim ustamdı.

 

Zümrüt Rize Gazetesi’nde, Ardeşen’in Sesi’nde birlikte çalıştık.

 

Ve bana bugün belki de genç gazetecilerin çoğunun hiç bilmediği bir mesleğin inceliklerini öğretti:

 

Matbaada yazı dizmeyi…

 

Kurşun harflerin tek tek seçildiği, kelimelerin elle dizildiği, bir yanlış harfin bütün satırı bozabildiği o yılları düşünün.

 

Bugünkü gibi bir tuşa basıp yazıyı düzeltmek yoktu.

 

Harf vardı.

 

Mürekkep vardı.

 

Kurşun kokusu vardı.

 

Makine sesi vardı.

 

Ve en önemlisi usta vardı.

 

Metin Ağabey, o ustalığın insanıydı.

 

Araştırmalara göre Rize merkezinin yanı sıra Çayeli, Pazar, Ardeşen ve Fındıklı’da birçok gazete ve matbaanın kuruluşunda emeği geçti. Güneş, Rize Postası, Zümrüt Rize, Kaçkar’ın Sesi, Ardeşen’in Sesi ve Uyanış gibi yayınlarda görev aldı; mürettiplik, dizgi, baskı ve sayfa sekreterliği yaptı. Bir dönem Zümrüt Rize Gazetesi’nin imtiyaz sahipliğini de üstlendi.

 

Ama bütün bunlar Metin İslamoğlu’nu anlatmaya yetmez.

 

Çünkü meslek başka, ustalık başka; insanlık ise bambaşkadır.

 

Ben onun yanında yalnızca harfleri dizmeyi öğrenmedim.

 

Mesleğe saygıyı öğrendim.

 

Gazeteciliğin yalnızca haber yazmak olmadığını öğrendim.

 

Bir şehrin hafızasına sahip çıkmanın ne demek olduğunu öğrendim.

 

Bir gazeteyi basmanın, aslında o şehrin yaşadıklarını tarihe emanet etmek olduğunu öğrendim.

 

RİZE’NİN HAFIZASINA KURŞUN HARFLERLE İMZA ATTI

 

Bugün bilgisayar ekranında yazdığımız bir cümle birkaç saniyede hazır oluyor.

 

Oysa Metin Ağabey’in döneminde bir gazetenin sayfası, emekle kuruluyordu.

 

Bir harf yanlış yere konulduğunda baştan başlanıyordu.

 

Bir satır kaydığında sayfanın dengesi bozuluyordu.

 

Bir haber yalnızca yazılmıyor, adeta elle işleniyordu.

 

İşte Metin İslamoğlu böyle bir gazetecilik döneminin temsilcisiydi.

 

O nedenle ona yalnızca “gazeteci” demek eksik kalır.

 

O bir matbaacıydı.

O bir mürettipti.

O bir dizgi ustasıydı.

O bir sayfa emekçisiydi.

O bir gazeteciydi.

Ve benim için… ustamdı.

 

Rize basın tarihinde özel bir yere sahip olduğu, farklı dönemlerde yayımlanan anma yazılarında da özellikle vurgulanıyor.

 

14 YILDIR BİR EKSİK CÜMLE VAR

 

İnsan bazen birini kaybedince onun yokluğunu hemen anlayamıyor.

 

Çünkü hayat devam ediyor.

 

Gazeteler çıkıyor.

 

Telefonlar çalıyor.

 

Haberler yazılıyor.

 

İnsanlar gelip geçiyor.

 

Ama bir gün bir matbaanın önünden geçiyorsunuz…

 

Bir gazete görüyorsunuz…

 

Eski bir fotoğraf çıkıyor karşınıza…

 

Ve birden içinizden bir ses yükseliyor:

 

“Metin Ağabey olsaydı şimdi ne derdi?”

 

İşte özlemek biraz da budur.

 

Bir insanı değil, onunla birlikte hayatınızdan eksilen bir zamanı özlemektir.

 

Ben bugün Metin Ağabey’i anarken aslında biraz da Rize’nin eski gazeteciliğini anıyorum.

 

Kurşun harfleri…

 

Matbaa makinelerini…

 

Gazete kokusunu…

 

Gece yarılarına kadar süren çalışmaları…

 

Ve mesleğini para kazanılacak bir işten önce bir sorumluluk olarak gören insanları…

 

BUGÜN O USTALARIN KIYMETİNİ BİLİYOR MUYUZ?

 

Belki de asıl sorulması gereken soru bu.

 

Bir şehrin gazetecilik tarihi yalnızca gazete isimlerinden ve yayın tarihlerinden oluşmaz.

 

O tarihin arkasında insanlar vardır.

 

Ustalar vardır.

 

Çıraklar vardır.

 

Gece yarısı matbaanın başında bekleyen emekçiler vardır.

 

Bugün Rize’nin basın tarihinde bir şeyler konuşulabiliyorsa, bunda Metin İslamoğlu gibi insanların alın terinin payı vardır.

 

Bu nedenle onun hatırasını yalnızca yıldönümlerinde anmak yetmez.

 

Rize’nin basın hafızası kayıt altına alınmalıdır.

 

Eski gazeteler korunmalı…

 

Eski matbaalar belgelenmeli…

 

Gazetecilerin hatıraları derlenmeli…

 

Fotoğraflar arşivlenmeli…

 

Ve genç gazetecilere bu şehrin basın tarihinin kimlerin emeğiyle oluştuğu anlatılmalıdır.

 

Çünkü hafızasını kaybeden şehir, geçmişini de kaybeder.

 

BENİM USTAMDI…

 

Metin Ağabey bana matbaada yazı dizmeyi öğretti.

 

Belki onun için sıradan bir işti.

 

Benim için ise bir meslek hatırası olarak kaldı.

 

Aradan yıllar geçti.

 

Bugün bilgisayar klavyesinin başında bu satırları yazarken, bir anlığına kurşun harflerin arasına dönüyorum.

 

Sanki yine o matbaanın içindeyim.

 

Sanki Metin Ağabey birazdan yanıma gelip,

 

“Şu harfi oraya koyma…”

 

diyecek.

 

Ve ben yine bir çırak gibi onu dinleyeceğim.

 

İşte bazı insanlar böyle yaşar.

 

Bedenleri toprağa karışır ama öğrettikleri, onların yerine konuşmaya devam eder.

 

Bugün Rize basınının duayeni, benim ustam, sevgili Metin İslamoğlu’nu 14. ölüm yıldönümünde hasret, minnet ve saygıyla anıyorum.

 

Ailesine, sevenlerine ve Rize basın camiasına sabır diliyorum.

 

Ve son sözü, Metin Ağabey’in yıllar önce yazdığı dizelerden birinin duygusuyla söylemek istiyorum:

 

Sen gittin…

Ama Rize’nin gazetelerinde hâlâ bir yerlerde senin mürekkebin var.

 

Ruhun şad olsun Metin Ağabey…

 

Yattığın yer incitmesin.

 

Işığın hiç sönmesin.

 

Çünkü sen yalnızca gazete basmadın;

 

bir şehrin hafızasını bastın.

 

Ve biz, o hafızayı unutmayacağız.