KANBUR’’42 TL VE DESTEKLEME ÇAY FİYATI BEKLİYORUZ’’

İSMET KÖSOĞLU

RİZE-2026 yılı yaş çay kampanyası yaklaşırken üreticiyi tatmin edici konularda gelişme olmamasına bir tepki gösteren Rize eski İl Genel Meclis Üyesi ve çay üreticisi Emin Kanbur ‘’ her yıl tekrarlanan bir seremoni gibi yerelde yine birkaç toplantı yapıldı. Biletler alındı, Ankara’nın yolu tutuldu’’ dedi.

Yaş cay toplama kampanyasına kısa bir süre kalmasına rağmen baş fiyat ve her kampanyada meydana gelen aksaklıklar konusunda Rize İl Gene Meclis eski Üyesi ve Çay üreticisi Emin Kanbur yazılı bir açıklamada bulundu. Kanbur’un açıklaması şöyle’’ Eski bakanlar, milletvekilleri, siyasiler ve bürokratlar bir araya geldi. Bakanlıkta olağan yıllık toplantılar yapıldı, fotoğraflar çekildi. Sonra bu fotoğraflar sosyal medyada, ulusal ve yerel basında halka servis edildi.

Peki sonuç ne oldu? Yerelden baktığımızda görüyoruz ki, beklentiler yine açıklanmayan bir kararın gölgesine bırakılmış durumda. Sanki bizleri, önceki dönemin yaş çay alım ücreti üzerine sadece enflasyon oranı eklenmiş bir rakama hazırlayan bir anlayışla karşı karşıyayız. Oysa asıl olan; sesini gür çıkaracak olanların, Dut yemiş bülbül gibi beklemekten öte bir şeyler yaptıkları yok. Ama görüyoruz ki asıl olan üretici temsilcileri de bir parmak dut pekmezi dudağına sürülmüş gibi sus pus oturulmaktadır.

2026 Sezonu Öncesi Üretici Ne Bekliyor?

2026 yılı yaş çay sezonunun arifesinde üreticinin beklentisi çok nettir.

1. Destekleme priminin yeniden uygulanmasıdır. Çünkü bu sistem üretici için kazanılmış bir haktır. Bugün üretici, 2,5 liranın üzerine enflasyon farkı eklenerek yaklaşık 3–3,5 lira civarında bir destekleme primi beklemektedir.

2. Yaş çay fiyatının *referans fiyat değil, taban fiyat* olarak uygulanmasıdır. Çünkü üretilen yaklaşık “1,5 milyon ton yaş çayın” yarısını ÇAYKUR alırken, diğer yarısını alan özel sektör çoğu zaman açıklanan fiyatın yüzde 30–35 altında alım yapmaktadır. Artık bu emeğin sömürülmesine “hayır” denmesini bekliyoruz.

Üretici 42 TL + Destekleme Primi Bekliyor.

3. Dört yıl önce yaş çay fiyatı neredeyse “iki buçuk ekmek” değerindeydi. Bugün üretici, o alım gücüne yakın bir seviyeye ulaşmayı hedefliyor. Bu nedenle üretici, 42 TL taban fiyat + destekleme primi ile geçmiş yıllardaki kayıplarının telafi edilmesini beklemektedir. Bunun altındaki, örneğin 33–35 TL bandında, + destekleme primleriyle birlikte 37 TL civarında açıklanacak bir fiyat; üreticinin alım gücünü yine eritecek, her yıl yaşadığımız ekonomik erozyonu daha da derinleştirecektir.

Bu Fiyatlar Devam Ederse Ne Olur?

Bu şartlar devam ederse üretici tarlalardan uzaklaşacaktır. Çünkü Yaş Çay toplama ve gübre ve nakliye maliyetleri arttı. İlimiz göç verdi, iş gücü azaldı. Çay bahçeleri artık aileleri geçindiremez hale geldi. Bugün birçok üretici, günlük yevmiyeyle işçi tutarak yaş çay toplamaktadır. Bu maliyetlerle açıklanacak düşük fiyatlar, üreticinin masrafını bile karşılamayacaktır.

O zaman ne olur? Yaş yaprak dalında kalır. Bahçeler bakımsız kalır. Çaylıklar zamanla çay ormanına dönüşür. Bu coğrafyada başka bir tarım alternatifi olmadığına göre, sonuç yine göç olur. Bir buçuk milyon ton yaş çay üretiminden vazgeçilmiş olur.

Oysa biz “300 bin ton kuru çayın üreticisi ve pazarıyız.”

Bu pazarı iştahla bekleyen diğer sıcak içecek firmalarına kaptırmak, bu ülke adına büyük bir kayıp olacaktır. Son Sözümüz Bir Uyarıdır Toplantılar yapmak, fotoğraflar paylaşmak yetmez. Üreticinin sesini gerçekten duymak gerekir. Buradan bir kez daha sesleniyoruz:

“Lütfen bu uyarıyı dikkate alın.”

Çünkü bugün alınacak kararlar, yarının çayını ve bu bölgenin kaderini belirleyecektir.