NEDİR ÇAYKUR’LA ALIP VEREMEDİĞİNİZ

Yaş çay sezonu yaklaşırken ÇAYKUR’a yönelik salvolar da giderek artıyor. Belli ki birilerinin ÇAYKUR’la ilgili hesapları var. Geçen yıl başlatılan “ÇAYKUR yönetimi değiştirilecek” şeklindeki söylentiler üzerine bir açıklama yapan AK Parti Rize İl Başkanı Yılmaz Katmer, böyle bir şeyin söz konusu olmadığını, bu tür söylentilerin ÇAYKUR’a zarar verdiğini belirtmişti. O günlerde ortaya atılan bu söylentiler, yeni kampanya dönemiyle birlikte yeniden hortlatılmış durumda.

 

Bir süredir sosyal medyada açılan sahte hesaplar ve uydurulmuş müstahsil sayfaları üzerinden ÇAYKUR yönetimi karalanmaya çalışılırken, aralarında bazı eski genel müdürlerin de bulunduğu isimler üzerinden yeni genel müdür angajmanları yapılıyor. O kadar ki; bu isimler arasında ÇAYKUR’u büyük zararlara uğratmış kişilerin bile öne sürülebildiği görülüyor. Belli ki mevcut yönetimi sinsice karalamanın arkasında kirli hesaplar var. Mevcut yönetim üzerinden amaçlarına ulaşamayanlar, yönetimin değişmesini ve her tür “film” çevirebilecekleri birilerinin işbaşına gelmesini istiyor.

 

İşin garibi, bu koroya bir ucundan MHP’nin Artvinli olduğunu belirten Rize İl Başkanı da katılmış durumda. ÇAYKUR’un üçe bölünmesi ve üç ayrı genel müdür tarafından idare edilmesi gerektiğine dair bir açıklama yapmış. Üstelik ÇAYKUR’u parçalamanın sonuçlarını bilerek ya da bilmeyerek yapılan bu açıklamanın, AK Parti İl Başkanı Yılmaz Katmer’le birlikte ÇAYKUR’un bağlı olduğu Tarım ve Orman Bakanı’na yapılan ziyaretin hemen ardından gelmesi oldukça ilginç!

 

ÇAYKUR’u üçe bölme düşüncesi akla ilk olarak, uzun zamandır ÇAYKUR’un Rize’de olmasından rahatsızlık duyan çevrelerin dillendirdiği fikirleri getiriyor. Bu kesimler, “Genel Müdürlüğü Rize’den alamıyoruz, bari Artvin ve Trabzon’da da birer genel müdürlük açalım” dayatmasında bulunuyor. Yani elimizde tek derli toplu kuruluş olarak ÇAYKUR kalmışken, onu da Rize’ye çok görüyorlar. Bunun çok daha kötü sonucu ise ÇAYKUR’un bölünmesinin, özelleştirmenin ilk adımı olacak olmasıdır. Bu yeni bir proje değildir; çok uzun yıllar önce de gündeme getirilmişti. Ben de buna karşı, televizyonumuz Kaçkar TV’de yaptığım pek çok haber ve programla bu sinsi planın karşısında durmuştum.

 

MHP İl Başkanı’nın basın toplantısında, iktidarın çayı değersiz hâle getirdiği, gençlerin işsizlik nedeniyle uyuşturucuya alıştığı yönünde yaptığı açıklamalar, muhalefet partilerini aratmayacak türdendi. İl Başkanının iktidara seslenerek, “Kime sordunuz da desteklemeyi kaldırdınız?” şeklindeki sözleri ise oldukça dikkat çekiciydi.

 

Umarım MHP İl Başkanı’nın bu açıklamalarının ardından, Cumhur İttifakı’nın bir paydaşı olarak onunla birlikte bakan ziyaretleri yapan AK Parti Rize İl Başkanı Yılmaz Katmer de gerekli açıklamaları yapar.

 

YENİ SEZONDA BEKLENENLERE GELİNCE

 

Geçen yıl üreticinin en önemli şikâyeti, ÇAYKUR’a çayını satamadığı için özel sektöre mahkûm olması ve özel sektörün de düşük fiyat ile uzun vade uygulamalarıyla üreticiyi zor durumda bırakmasıydı.

 

Belli ki geçen yıldan bu yana yeni fabrika açamayan ÇAYKUR, bu sezon da benzer tepkilerle karşı karşıya kalacak ve özel sektöre mahkûm olan üretici bunun faturasını ÇAYKUR yönetimine, dolayısıyla iktidara kesecektir. Bu nedenle iktidar, olası sorunları şimdiden dikkate alarak çözüm üretmelidir.

 

Bu saatten sonra piyasayı düzene sokacak, taban fiyatın altında yaş çay alımını yasaklayacak bir “Çay Kanunu”nun çıkarılması pek mümkün görünmüyor. ÇAYKUR’un yeni çay fabrikaları kurup bunları bu sezona yetiştirmesi de imkânsız. Bu durumda yapılması gereken; ÇAYKUR standartlarına uygun, çay yoğunluğunun yaşandığı bölgelerdeki özel sektöre ait bazı fabrikaların kiralanması ya da satın alınmasıdır.

 

Bu önerimi uzun zamandır dile getiriyorum. ÇAYKUR bu bölgenin can damarıdır; dolayısıyla güçlü olması gerekir. Bu da ancak devlet desteğiyle mümkündür. Ancak bu durumda da adil rekabet şartları ortadan kalkacağından, özel sektörün ayakta kalması zorlaşacaktır.

 

Bugün özellikle Rize bölgesinde, büyük umutlarla ve çok ortaklı olarak, yaş çay kapasitesi hesaba katılmadan kurulan; ancak şartlara dayanamayıp batan pek çok çay fabrikası vardır. Şimdi bunlardan geriye yalnızca beton yığınları kalmıştır.

 

Özgıda-İş Sendikası Doğu Karadeniz Bölge Başkanı olduğum dönemde KARÇAY bana bağlıydı. Fabrikaları son derece isabetli bölgelerde, geniş alanlar üzerine kurulmuş modern tesislerdi. Ancak rekabet şartlarına dayanamayınca kapanma noktasına geldiler. O günlerde bu fabrikaların ÇAYKUR’a kiralanması ya da satılması için yapılan görüşmeler yapılmış, ancak bu görüşmeler sonuçsuz kalmıştı. Bu güzelim fabrikalar çürümeye terk edildi; sonrasında ise el değiştirerek onarıldı.

Eğer ÇAYKUR vaktiyle bu fabrikaları satın alsaydı, bugün yaşanan kapasite sorunu ortaya çıkmaz, kurumun değerine değer katılmış olunurdu.

 

Bugün yine aynı hatalar yapılmamalıdır. ÇAYKUR, yeni fabrika yapmak yerine, erken izdiham yaşanan bölgelerde ve bilhassa Artvin bölgesinde vasıflarına uygun bazı özel çay fabrikalarını satın almalıdır. Sendikacılık dönemlerimde bölgeyi adım adım arşınlamış biri olarak iyi biliyorum ki bu bölgelerde ÇAYKUR’a uygun tesisler vardır. Örneğin Arhavi’deki bazı fabrikalar bu niteliktedir.

 

Geçtiğimiz günlerde ORÇAY’ın, EFOR Holding bünyesindeki OFÇAY’ın İyidere’deki çay fabrikasını kuru çay karşılığında satın aldığını bir haberle duyurmuştum. Bu, ÇAYKUR için de bir model olabilir. Depolarındaki çay üzerinden fabrika satın alarak stoklarını eritip, sezona stoksuz ve daha yüksek kapasiteyle girebilir.

 

Özetle; geçen yıl yaşanan sorunların tekrarlanmaması için ÇAYKUR’un kapasitesini artırması ve sektörün atıl kapasitesini dikkate alarak satın alma yoluna gitmesi en uygun yöntemdir.

 

Gönül isterdi ki Çay Kanunu çıkarılsın, taban fiyatın altında alım yasaklansın ve yeni adımlara gerek kalmasın. Ancak görünen o ki bu konu şimdilik rafa kaldırılmış durumda. O hâlde mevcut şartlar altında en uygun ve acil çözüm yolu, sektördeki kapasitenin daha da büyümesine yol açmadan ÇAYKUR’un uygun özel fabrikalardan bazılarını satın almasıdır..

 

ADNAN ONAY