RİZE MOBİLYA TARİHİNDE KAYBOLAN BİR MESLEK

1930’lu yılların sonlarına doğru Rize havalisinde; mısır koçanları mahfazalarını ip tarzında örerek elde edilen örgülerle koltuk, kanepe, masa, gibi mobilya yapmak sanatı haylice ilerlemiş ve memlekette mühim bir meslek haline gelmişti. 1940 yılında yalnız Rize şehrinde bu işle uğraşan 20 kadar imalâthane vardı. Bunlardan başka mahallelerde ve hatta köylerde bu sanat işleriyle meşgul yüzlerce küçük imalâthaneler ve binlerce Rizeli vardı.

KAYBOLAN DEĞERLER

Mısır koçanı mahfazalarının ip şeklinde örgü haline kalbi umumiyetle köylerde kadınlar daha çok tarafından yapılıyordu. Bu örgüler şehre getirilerek imalâthanelere metre hesabı ile satılıyordu. Örgülerin metresi inceliğine, temizliğine ve düzgünlüğüne göre 15-20 para idi. Bu örgüler imalâthaneler tarafından ekseriya kükürt buharıyla beyazlatılıyordu. Bu örgülerle koltuk, kanepe vesaire gibi mobilya eşyası yapmak için evvelâ bunların fındık dallarında iskeleti yapılıyordu. Ve bu iskelet üzerine bezlerin çözgüsü gibi mısır örgüsü veya kendir sicimi veya bir mısır örgüsüyle bir kendir siciminden müteşekkil ipler geriliyordu. Sonra bu çözgü üzerine örgü ip el ile münasip surette dokunurdu. Bu işte kullanılacak örgü iplerden bir kısmı daha evvelden siyah, kırmızı, lâcivert vesaire gibi renklerle de boyanırdı. Dokuma esnasında icap eden yerlerde bu renkli örgüler nakış yapmak için kullanılırdı.

Belki de kalıcı olacak ailelerin geçiminin sağlayacak bu güzel girişime ilgi azaldı ve zamanla kayboldu. Tarihte ve fotoğraflarda kaldı.

Fatih Sultan KAR / İST.