TARIMDA (ÇAYDA) TABAN FİYAT VE SERBEST PİYASA EKONOMİSİ

Adnan ONAY

 

Ekonomi literatürüne kapitalist ekonomi sistemi çerçevesinde girmiş bir kavram var: Serbest Piyasa Ekonomisi..

 

Bu modele göre piyasaya müdahale edilmezse doğal seyri içerisinde kendi yolunu bulur ve bu süreç şartlara uygun olmayanları tasfiye eder, uygun olanlar yoluna devam eder.

Bu ekonomik model gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerin birçoğunda uygulanıyor. Ancak, her ülke bu modeli ülke şartlarına uygun olarak revize etmekte..

 

Türkiye’de de serbest piyasa ekonomisi uygulandığı belirtiliyor. Piyasalardaki aşırı oynak fiyatların oluşu bu ekonomik model üzerinden savunuluyor.

Oysa, asıl olan uygulanan ekonomik modelin ülkemize uygun hale dönüştürülmesidir.

 

ÇAYDA TABAN FİYAT KONUSU

 

Bir üründe taban fiyat, satın alınabilecek en düşük fiyattır. Devlet, üreticiden satın aldığı tarım ürünleri için belirlediği fiyatın altında alım yapamaz. Ancak, devletin açıkladığı taban fiyatın üzerinde satın alım yapması pek görülen şey değil. Buğdayda, fındıkta olduğu gibi aynı ürünün farklı kaliteleri için farklı fiyat uygulaması söz konusu olsa da açıklanan fiyatların üzerine çıkılmıyor.

 

Günümüzde çayımızın görünür iki ana sorunu var; Bunlardan birisi kalite, diğeri ise özel sektörün uzun vadeli, taban fiyat altında yaş çay satın alması.

 

Özel sektörün üreticinin yaş çayını taban fiyat altında almasının önüne geçmek için “ÇAYKUR için açıklanan taban fiyat, sektörün tümü için geçerli olup, bu fiyatın altında alım yapılamaz” yönünde bir yasa çıkarılması serbest piyasa ekonomisiyle çelişen bir durum değildir. Zira, adından da anlaşılacağı gibi taban fiyat dip fiyattır. Dip fiyatın altında satın alma yapmaya kalkmak bir istismardır.

 

Devletin bazı ürünler için uyguladığı kaliteye göre farklı fiyat uygulaması keşke çay için de mümkün olabilse..

 

Bunun uygulanabilirliği teknik bir konu elbette ancak çayın kalite sorununun bir şekilde halledilmesi gerekiyor. Eğer uygulanabilirliği söz konusu olabilirse yaş çaya kalitesine göre fiyat skalası getirilmesi paketli çaylarda kalite sorununa çözüm olabilir.

 

Ak parti iktidarının çayda bekleyen bunca sorunu çözmek için bugüne kadar radikal kararlar alması gerekirdi.

İktidar, bu konuda henüz elinden geleni yapmış değil. Bölge insanın bu haklı beklentilerinin karşılanması için bir an evvel konuya el atılması gerekli.

 

Yoksa, her yaş çay kampanyası döneminde bu yöndeki tartışmaların sonu gelmez, yaşanan mağduriyetler de devam eder…