Verem (tüberküloz) nasıl bulaşır? Kimler risk altındadır?

Bulaştırıcı tüberküloz hastası bir kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması ile havaya karışan basillerin solunum yolu ile sağlıklı bir insanın akciğerlerine ulaşması ile hastalık bulaşmaktadır. Verem hastalarının bulaştırıcı olduğu dönem hastalığın başlangıç dönemidir. Tedaviye başlandıktan yaklaşık 3 hafta sonra hemen hemen tüm verem hastalarının bulaştırıcılığı kaybolur. Basiller güneş görmeyen ve yeterince havalandırılmayan ortamlarda saatlerce havada asılı kalabilirler.

Bu basilleri alan kişilerin bir kısmında basiller hastalık oluşturmadan, uyur durumda akciğerde yıllarca kalıp, vücut direncinin düştüğü bir durumda hastalık oluşturabilirler. Diğer bir kısmında ise kısa süre içinde hastalık ortaya çıkar. Hastalığın gelişme riski basillerle karşılaştıktan sonraki ilk 2 yılda en fazladır. Ancak verem basili ile karşılaşanların %30’unda verem mikrobu akciğerlere kadar ulaşmayı başarır. Bu hastaların da yalnızca %10’unda yaşamlarının bir döneminde verem hastası olma ihtimali vardır. Buna göre verem hastası ile karşılaşanların verem hastalığına yakalanma riski, grip gibi hastalıklarla karşılaştırıldığında çok düşüktür.Buna karşılık özellikle çocukların, yaşlıların, vücut direncini düşüren başka hastalığı olanların (kanser, diabet gibi) veya vücut direncini düşüren ilaçlar kullananların özellikle dikkatli olması gereklidir.

Verem, hava yolu ile bulaşan bir hastalık olduğundan tedavi görmeyen bulaşıcı verem hastası ile aynı havayı uzun süre soluyanlara, özellikle aynı evde yaşayanlara mikrobun bulaşma olasılığı daha fazladır.

Aşağıdaki durumlarda da tüberküloza yakalanma riski artar:

Vücut direncini düşüren hastalıklar (şeker hastalığı, kronik böbrek hastalığı, kanser, HIV-AIDS, organ nakli gibi)
Ağır beslenme bozukluğu ve düşük vücut ağırlığı
Uzun süreli bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı
Düzenli tedavi almamış eski tüberküloz hastaları
Tüberküloz basili ile son iki yıl içinde karşılaşan kişiler
Bebekler ve çocuklar (özellikle 5 yaş altı)
Yaşlı insanlar
Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Sağlıklı kişilerin verem hastası olmalarını önlemek için verem mikrobunun bulaşma zincirinin kırılması gerekmektedir. Bunun için de veremli hastaların erkenden bulunarak tamamiyle tedavi edilmesi Göğüs hastalıkları Uzmanlarının birinci önceliğidir. Tüberkülozun erken tanısı için de özellikle 3 haftadan uzun süren öksürüğü olan kişilerin en kısa sürede Göğüs Hastalıkları polikliniğine veya Verem Savaşı Dispanserine başvurmaları önemlidir.