Nöbetçi Eczaneler
12 Haziran 2022 tarihinde; Rize’nin Çamlıhemşin ilçesine bağlı Zilkale köyünde ev ve arazilere ulaşmak için ilkel yöntemle kurulan teleferiğe binen Nuray Özdemir ve Sevda Bilaloğlu, halatın kopması sonucu sarp ve kayalık araziye düştü, 5 metre yüksekten düşen Nuray Özdemir (75) hayatını kaybetti, yeğeni Sevda Bilaloğlu (52) ise yaralandı.
Bu tür haberleri defalarca yaptık yapmaya da devam ediyoruz ne yazık ki.
Uygun olmayan teleferikleri kullananlara ceza verilmesiyle ilgili yasada çok açık bir hüküm olmamakla birlikte, ancak 5400 sayılı il idaresi yasasına göre halkın can ve mal güvenliğini sağlamanın vali ve kaymakamların görevleri arasındadır. Yapılacak inceleme sonucunda ‘kullanılmasına uygun değil’ görüşü verilen, can ve mal güvenliği olmayan teleferiklerin mühürlenerek devre dışı bırakılması gerekir.
Yeni Yapılan Teleferiklerde; İnsan sağlığını tehdit eden, can ve mal güvenliği sağlanmamış teleferiklerin elektrik bağlantısının yapılmaması ve yapılanların devre dışı bırakılması gerekiyor. Tüm teleferikler belirli bir standarda kavuşturulmalı ve kayıt altına alınmalıdır. Bu ilkel teleferikler, insan taşımacılığında kesinlikle kullanılmamalıdır. Çünkü mevcut haliyle bu teleferiklerde yeterli güvenlik önlemleri alınması mümkün değildir. Teleferikler, herkes tarafından kullanılmamalı, bir sorumlusunun olması gerekmektedir. Teleferiklere, teknik detaylarını içeren, projesi çizilmeden , malzeme ve montaj kontrolleri yapılmadan, uygunluk raporu olmadan elektrik bağlanmamalıdır.
Mevcut Teleferiklerde; İşletmeye açılan her bir teleferiğin; bir sorumlusunun taahhütnamesi alınarak; öncelikle teleferiklerde olması gereken asgari şartların sağlanıp sağlanmadığının hazırlanan bir kontrol listesi kullanılarak bir Makine mühendisi tarafından yılda en az 1 kez kontrol edilmesi, uygunluğunun tespit edilmesi, eksiklikler varsa işletme sorumlusu tarafından giderilmesi ve akabinde “Teleferik uygunluk raporu” verildikten sonra kullanıma sunulması gerekmektedir.
Teleferiklerin denetlenmesi ve uygunluk raporu verilmesi, teleferiklerin sadece yük taşıma amacıyla kullanılmasında geçerli olacaktır. Enerji tasarrufu ve Enerji verimliliği dikkate alınarak teleferiklerde uygun dizayn, uygun montaj, uygun kullanım ve malzeme seçiminin yapılması önem arz etmektedir. Teleferikleri imal edilişinde, montajında ve kullanımında teknik hususlara yeterince dikkat edilmediği, bu konuda hiçbir standardın bulunmadığı aşikardır. Teleferiklerin kurulduğu güzergah altlarından insanların yaya yolu vb gibi kullananlarında her an (Yük düşmesi, çarpması vb gibi) bir tehlike ile karşılaşabileceğini bilmeleri gerekir. Yük taşıma amacıyla kurulan bu teleferiklerle insan taşınması ise anlaşılması mümkün olmayan bir davranıştır.
Ancak can ve mal emniyeti bakımından yeterli güvenlik şartları sağlanamayan bu teleferikler büyük tehlike oluşturuyor. Tam olarak istatistiki veri olmamasına rağmen, ilkel teleferik kazaları nedeniyle onlarca kişi ölmekte ve yüzlerce kişi de yaralanmaktadır.
Teleferiklerin standarda bağlanması yada standartlaştırma işlemi yapılıncaya kadar; Bu uygunluk raporunu Makine Mühendisleri yapılacak bir çalışmayla verebilecektir. Umuyorum ki; vatandaşlarımızda konuyla ilgili olarak bilinçlenir, kendi canlarını ve mallarının değeri için gerekli desteği verirlerde bir an önce Teleferiklerimiz standart, güvenli bir hale kavuşturulur ve bilinçsizce kullanılmaz.
Kazaların genel oluş nedenleri;
1-Hatalı kullanım
2-Habersiz Kullanım ve çalıştırma
3-Halat Kopması ve Makara dengesizlikleri
4-Koruyucuların olmaması nedeniyle el, parmak sıkışması vb.
5-Elektrik Çarpması
6-Platform ve Yük Düşmeleri
Yörede yaklaşık tahminimize göre 15-20 bin teleferiğin bulunmakta olup, Yük taşımacılığının yanında insan taşımacılığının da yapıldığı teleferiklere bir an önce standart getirilmesi için gerekli çalışmaların yapılması şart görülmektedir. Bu çalışma kapsamında insan sağlığını tehdit eden, can ve mal güvenliği sağlanmamış teleferiklerin elektrik bağlantısı yapılmaması ve yapılanların devre dışı bırakılmasını öneriyoruz.
TELEFERİK SİSTEMLERİNDE MUTLAKA YAPILMASI GEREKENLER
1-) Teleferik motoru bir kabin içerisinde olacak ve motorun hareketli kısımları koruyucu siperliklerle muhafaza altına alınacaktır.
2-) Teleferik motorunun bulunduğu kabinin kapısı teleferik kullanılmadığı zaman kilitli tutulacak, kabinin anahtarı sorumlu kişiden başka kimsede bulunmayacaktır.
3-) Teleferik, sorumlu kişiden başka kimse tarafından kullanılmayacak, kullanıldığı takdirde bütün yasal sorumluluk teleferikten sorumlu kişiye ait olacaktır.
4-) Teleferik motorunun bulunduğu kabin içerisinde aydınlatma, havalandırma, elektrik panosu, motorun fren tertibatı, uygun standartlarda olacaktır.
5-) Teleferik aktarıcı tellerinin, makaraların, sargı tambur ve freninin, aktarma direklerinin kontrolü, sorumluluğu tamamen teleferikten sorumlu kişiye ait olacaktır.
6-) Teleferiklerde yük dışında, kesinlikle canlı ( hayvan, insan) taşınmayacaktır.
7-) Teleferiklerde yük taşınması esnasında bütün emniyet tedbirleri alınacak, can güvenliğine dikkat edilecektir. Elektik tesisatı ve hareketli kısımlar izole edilecek ve tüm tedbirler alınmış olacaktır.
8 -) Teleferik yük taşıma platformu üzerine yük dengeli bir şekilde konulacak, yükün düşmemesi için tedbir alınacaktır.
9-) Herhangi bir arıza olması durumunda arızaya yetkili kişiler dışında asla müdahale edilmeyecektir.
10-) Enerji tasarrufu dikkate alınarak teleferiğin gereksiz çalıştırılması önüne geçilecek ve uygun elektrik motoru seçilecektir.
11-) Kullanılan Halatlar standardına uygun olacaktır. Halatlarda kırık teller, çap azalması kontrol edilecektir. (6 kırık ve 1 mm üzeri çap azalmasında mutlaka değiştirilecektir.)
12-) Karakollar (baş ve diplerde buluna platformun ilk hareket ettiği ve son geldiği noktada koruyucu düzen) zemine uygun bağlanmalı ve yük platformların çarpmasında absorbe edecek malzemelerle (lastik vb) desteklenecektir.
Artık hiç bir vatandaşımızın teleferik kazaları sonucu yaralandığı ve öldüğü haberlerini duymamak dileğimle.
Metin BIÇAKÇI
Makine Yüksek Mühendisi
