İçeriğe geç
20 Kasım 2026, Cuma
SON DAKİKA
SON DAKİKAGÜNDEM

ÇOCUK HAKLARI KÂĞIT ÜZERİNDE Mİ KALDI?

Bir ülkenin geleceği, çocuklarına verdiği değer kadardır!

Yayınlanma:
6 dk okuma
ÇOCUK HAKLARI KÂĞIT ÜZERİNDE Mİ KALDI?

Fethi KARADENİZ

Emekli Eğitim Müfettişi – Araştırmacı Yazar

 

Bir çocuğun dünyaya geldiğinde ilk ihtiyacı oyuncak değil, güven; ilk beklentisi zenginlik değil, sevgi; en temel hakkı ise insanca yaşayabileceği bir dünyadır.

 

Çocuk olmak, yalnızca küçük yaşta olmak değildir. Çocuk olmak; yaşama, eğitim görme, sağlık hizmetlerinden yararlanma, şiddetten korunma, düşüncelerini özgürce ifade etme ve geleceğini kurabilme hakkına sahip olmaktır.

 

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü, işte bu hakları yeniden hatırlamak ve kendimizle yüzleşmek için önemli bir fırsattır.

 

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 20 Kasım 1989 tarihinde Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’yi kabul etti. Türkiye de 1990 yılında sözleşmeyi imzaladı, 1995 yılında yürürlüğe koydu. Böylece çocuk hakları yalnızca güzel temenniler olmaktan çıkarak devletin yerine getirmesi gereken uluslararası yükümlülükler hâline geldi.

 

Peki, aradan geçen bunca yılda çocuklarımıza verdiğimiz sözleri ne kadar tutabildik?

 

ÇOCUKLARIMIZ HAKLARINI BİLİYOR MU?

 

Bu sorunun cevabını araştırdığımızda karşımıza düşündürücü bir tablo çıkıyor.

 

TÜİK’in 2022 Türkiye Çocuk Araştırması, 13-17 yaş grubundaki çocukların yalnızca %45,1’inin Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni duyduğunu ortaya koyuyor.

 

Daha da düşündürücü olanı şu:

 

* Çocukların %53,3’ü hangi haklara sahip olduğunu bildiğini söylüyor.

 

* %52,7’si yetişkinlerin çocuk haklarına genellikle saygı gösterdiğini düşünüyor.

 

* Erkek çocukların sözleşmeyi duyma oranı %39,1 iken kız çocuklarda bu oran %51,4.

 

Yani çocuklarımızın önemli bir bölümü, kendilerini koruyan uluslararası sözleşmeden haberdar değil. Bu veriler 2022 yılına ait; daha güncel, aynı kapsamda bir ulusal farkındalık araştırması bulamadım.

 

TÜRKİYE’DE ÇOCUKLARIN GERÇEK TABLOSU

 

TÜİK, İstatistiklerle Çocuk 2025 verileri

 

21,4 milyon

 

Türkiye’deki 0-17 yaş çocuk nüfusu

 

%36,8

 

Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altındaki çocuklar

 

%82,9

 

Ortaöğretimde net okullaşma oranı

 

8.068

 

2025 yılında 16-17 yaş grubunda evlenen kız çocukları

 

Türkiye İstatistik Kurumu

 

Bu rakamlar bize ne söylüyor?

 

1\. Yaşama ve sağlıklı gelişme hakkı: Her çocuğun güvenli bir çevrede büyümesi, yeterli beslenmesi ve sağlık hizmetlerine ulaşması gerekir. Ancak yoksulluk, çocukların sağlıklı gelişiminin önündeki en büyük engellerden biridir.

 

2\. Eğitim hakkı: İlkokulda okullaşma oranı %95,4 iken ortaöğretimde %82,9’a düşmektedir. Eğitim hakkı yalnızca okula kayıt yaptırmak değildir. Çocuğun eğitimini tamamlaması, nitelikli eğitim alması ve fırsat eşitliğine sahip olmasıdır. Türkiye İstatistik Kurumu

 

3\. Sağlık hakkı: Çocukların sağlık hizmetlerine erişmesi kadar yeterli beslenmesi, ruhsal gelişiminin desteklenmesi ve sağlıklı bir ortamda yaşaması da önemlidir.

 

4\. Korunma hakkı: UNICEF’in yayımladığı bilgilere göre TÜİK’in resmi istatistiklerinde en az 720 bin çocuğun çalıştığı belirtilmektedir. Çocuk işçiliği; eğitim, sağlık ve güvenli yaşam hakkını tehdit eden ciddi bir sorundur. UNICEF Türkiye

 

5\. Görüş bildirme ve katılım hakkı: Çocuğun fikrini sormak, onu dinlemek ve karar süreçlerinde yaşına uygun biçimde söz sahibi olmasını sağlamak gerekir. Çocuk, yalnızca büyüklerin kararlarını uygulayan bir birey değildir. Onun da düşünceleri, duyguları ve beklentileri vardır.

 

ÇOCUKLARIN ÇOCUKLUĞUNU ÇALMAYALIM!

 

Bir çocuk neden okulda olması gereken yaşta sanayide, tarlada veya sokakta çalışmak zorunda kalır?

 

Bir kız çocuğu neden oyun oynaması, eğitim görmesi ve hayallerinin peşinden gitmesi gereken yaşta evlilikle karşı karşıya bırakılır?

 

Bir çocuk neden evinde, okulunda veya sokakta şiddet korkusuyla yaşar?

 

Bir çocuğun yoksulluk nedeniyle beslenme, barınma ve eğitim imkânlarından yeterince yararlanamaması hangi vicdana sığar?

 

Bunlar yalnızca ailelerin değil, devletin, yerel yönetimlerin, eğitim kurumlarının ve bütün toplumun sorumluluğudur.

 

Özellikle eğitim kurumlarında çocuk hakları eğitimi göstermelik bir etkinlik olmaktan çıkarılmalıdır. Öğrenciler haklarını bilmeli, öğretmenler ve veliler bu konuda bilinçlendirilmeli, çocukların şikâyetlerini güvenle iletebilecekleri mekanizmalar oluşturulmalıdır.

 

Çocuk hakları yalnızca 20 Kasım’da hatırlanacak bir konu değildir. Her gün korunması gereken bir insanlık sorumluluğudur.

 

YETKİLİLERE VE TOPLUMA AÇIK ÇAĞRIMDIR!

 

Millî Eğitim Bakanlığına, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına, Sağlık Bakanlığına, yerel yönetimlere ve sivil toplum kuruluşlarına sesleniyorum:

 

* Çocuk hakları eğitimi bütün okullarda uygulamalı ve sürekli hâle getirilmelidir.

 

* Çocuk yoksulluğuyla mücadele için etkili sosyal destekler artırılmalıdır.

 

* Çocuk işçiliği ve çocuk istismarına karşı denetimler güçlendirilmelidir.

 

* Her çocuğun eşit ve nitelikli eğitim alması sağlanmalıdır.

 

* Çocukların düşüncelerini özgürce ifade edebilecekleri ortamlar oluşturulmalıdır.

 

* Çocuk hakları konusunda toplumsal farkındalık düzenli araştırmalarla ölçülmelidir.

 

Unutmayalım: Çocukların haklarını bilmediği bir toplumda, hak ihlallerine karşı mücadele de eksik kalır.

 

SON SÖZÜM:

 

Bir ülkenin gelişmişliği yalnızca yollarıyla, köprüleriyle, gökdelenleriyle ve ekonomik rakamlarıyla ölçülmez.

 

O ülkede kaç çocuğun yatağa aç girdiği, kaç çocuğun eğitimden uzak kaldığı, kaç çocuğun şiddet gördüğü ve kaç çocuğun hayallerinden vazgeçmek zorunda bırakıldığı da gelişmişliğin ölçüsüdür.

 

Çocuklar bizim geleceğimizdir diyoruz. Peki, geleceğimiz olan çocuklarımızın bugününü ne kadar koruyoruz?

 

Onlara güzel sözler değil, yaşanabilir bir dünya bırakmak zorundayız.

 

ÇOCUKLARIN GÜLÜŞÜNÜN EKSİLMEDİĞİ, KORKMADAN BÜYÜDÜĞÜ, EŞİT VE ÖZGÜR BİR DÜNYA DİLEĞİYLE…

 

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü kutlu olsun.

Yorum Yazın

Yorumlar editör onayından sonra yayımlanır. E-posta adresiniz yayımlanmaz.