Fethi KARADENİZ Araştırmacı Yazar
Kıbrıs, yalnızca Akdeniz’in ortasında bir ada değildir. Kıbrıs; bir milletin hafızası, yaşanmış acıları, özgürlük mücadelesi, kardeşlik özlemi ve bağımsızlık iradesidir.
15 Kasım 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) ilan edilmesi, Kıbrıs Türk halkının kendi geleceğini belirleme yönündeki tarihî iradesinin dünyaya duyurulduğu önemli bir dönüm noktasıdır. 2026 yılında bu tarihî kararın 43\. yıl dönümünü anıyoruz.
Ancak bir kuruluş yıl dönümünü kutlamak, yalnızca geçmişi hatırlamak değildir. Aynı zamanda o geçmişin hangi bedellerle yazıldığını, bugün nerede durduğumuzu ve gelecek kuşaklara nasıl bir gelecek bırakacağımızı sorgulamaktır.
BİR GAZETE FOTOĞRAFI, İKİ FARKLI GERÇEK!
Kıbrıs meselesini benim için yalnızca tarih kitaplarından öğrenilmiş bir olay olarak değerlendirmek mümkün değil. Çünkü bu meselenin insan ilişkilerine nasıl yansıdığını bizzat yaşadım.
1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sırasında Almanya’daydım. Yan yana iki dairede oturduğumuz komşularımız Yunanlıydı. Harekâttan önce son derece iyi komşuluk ilişkilerimiz vardı. Birbirimize gider gelir, selamlaşır, günlük hayatın güzelliklerini paylaşırdık.
Ancak 20 Temmuz 1974 sabahı Türkiye’nin Kıbrıs’a yönelik harekâtı başladığında her şey bir anda değişti. O güne kadar süren dostane görüşmelerimiz adeta bıçak gibi kesildi. Selamlaşmalar azaldı, yüzler değişti, aramıza görünmez bir duvar örüldü.
Bir süre sonra ilginç bir olay yaşandı.
Bir Türk gazetesinde, bir de aynı gün yayımlanan Yunan gazetesinde ilk sayfada büyükçe bir fotoğraf gördüm. Fotoğraf aynı fotoğraftı! Ancak altındaki başlıklar birbirinin tam tersiydi.
Türk gazetesinde fotoğrafın altında Rumların vahşeti, Yunan gazetesinde ise Türklerin vahşeti yazıyordu.
İki gazeteyi de alıp Yunan komşularımıza gösterdik. Onlar da kendi gazetelerini bize gösterdiler.
Aynı fotoğraf, iki farklı anlatım, iki ayrı suçlama!
İşte o gün bir kez daha anladım ki savaşların cephede silahlarla yürütülen bir yanı olduğu gibi, insanların zihinlerinde gazete manşetleriyle yürütülen başka bir yanı da vardı.
Bu karşılaşma, aramızdaki buzların bir miktar erimesine vesile oldu. Çünkü karşımızda artık birbirini yalnızca milliyetleri üzerinden değerlendiren insanlar değil, aynı fotoğrafa bakıp farklı şeyler anlatıldığını gören iki komşu vardı.
O gün öğrendiğim en önemli gerçek şuydu: Savaşın dili insanları birbirinden uzaklaştırır; gerçekleri sorgulamak ise yeniden yakınlaştırabilir.
KIBRIS’IN YAKIN TARİHİ: ACILAR, MÜCADELE VE DEVLETLEŞME
Kıbrıs meselesinin kökleri 1974’e değil, çok daha eski yıllara uzanıyor.
1878’de İngiltere’nin yönetimine geçen ada, 1960 yılında Zürih ve Londra anlaşmaları sonucunda bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’ne dönüştü. Türkler ve Rumlar, bu devletin iki kurucu ortağı olarak kabul edilmişti.
Ancak ortaklık düzeni uzun sürmedi.
Aralık 1963’te başlayan toplumlararası şiddet olayları, iki toplum arasındaki güveni derinden sarstı. Kıbrıslı Türkler yıllarca güvenlik sorunları, yerinden edilmeler ve ağır yaşam koşullarıyla karşı karşıya kaldı. Birleşmiş Milletler Barış Gücü de 1964 yılında adada görevlendirildi.
15 Temmuz 1974’te Yunanistan’daki askerî cuntanın desteğiyle Kıbrıs’ta gerçekleştirilen darbe, adanın Yunanistan’a bağlanmasını amaçlayan Enosis politikasını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması’na dayanarak 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlattı. Harekâtın ikinci aşaması ise 14 Ağustos’ta gerçekleşti.
Bu müdahale, Türkiye’nin yakın tarihindeki en önemli askerî ve siyasi gelişmelerden biri olarak hafızalara kazındı. Ancak harekâtın ardından ada iki ayrı yönetim bölgesine ayrıldı; binlerce insan yerinden edildi, aileler birbirinden koptu ve iki toplum arasındaki ayrılık derinleşti.
13 Şubat 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu.
Ardından 15 Kasım 1983 tarihinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi. Böylece Kıbrıs Türk halkının kendi kendini yönetme ve devlet olma iradesi yeni bir siyasi yapıyla dünyaya duyuruldu.
KKTC’NİN 43 YILLIK MÜCADELESİ VE TANINMA SORUNU
Bugün KKTC’nin kuruluşunun 43. yıl dönümünü konuşurken göz ardı edemeyeceğimiz önemli bir gerçek var: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Türkiye dışında uluslararası alanda resmî tanınma konusunda ciddi sıkıntılar yaşamaktadır.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 18 Kasım 1983 tarihli 541 sayılı kararıyla bağımsızlık ilanını hukuken geçersiz saymış ve diğer devletlere tanımama çağrısında bulunmuştur. Bu karar, KKTC’nin uluslararası alandaki konumunu belirleyen temel gelişmelerden biridir.
Bununla birlikte KKTC, kendi kurumları, parlamentosu, hükümeti, üniversiteleri ve toplumsal yaşamıyla varlığını sürdürmektedir.
Peki, 43 yıl sonra hâlâ sorulması gereken sorular yok mu?
* Kıbrıs Türk halkının siyasi eşitliği nasıl güvence altına alınacak?
* Uluslararası alandaki izolasyonlar ne zaman sona erecek?
* Gençler, dünyayla daha güçlü ekonomik, kültürel ve akademik bağlar kurabilecek mi?
* Kıbrıs’ta kalıcı, adil ve iki toplumun da güvenliğini gözeten bir barış mümkün olacak mı?
Bunlar yalnızca KKTC’nin değil, Türkiye’nin ve Doğu Akdeniz’in geleceğini de ilgilendiren sorulardır.
BİR ADA, İKİ HALK, ORTAK BİR GELECEK İHTİMALİ
Kıbrıs konusunda konuşurken bir gerçeği daha unutmamalıyız: Türk halkının acıları kadar Rum halkının da yaşadığı acılar vardır.
Bir toplumun yaşadığı acıyı kabul etmek, diğer toplumun haklarından vazgeçmek anlamına gelmez. Tarihi doğru okumak, yaşanan haksızlıkları unutmamak ve aynı acıların yeniden yaşanmasına izin vermemek gerekir.
Ben Almanya’daki komşuluk tecrübemden şunu öğrendim: İnsanlar birbirlerine düşman olarak doğmuyor. Bazen siyaset, savaş, propaganda ve yanlış bilgiler yıllarca kurulmuş dostlukları bile bir günde yıkabiliyor.
Oysa aynı sokakta yaşayan, aynı ekmeği paylaşan, çocuklarını aynı bahçede oynatan insanların milliyetleri farklı olsa da insanlıkları ortaktır.
Kıbrıs’ta da geleceğin, düşmanlıkları besleyen söylemlerden değil; karşılıklı saygıdan, güvenlikten, eşitlikten ve adaletten geçmesi gerektiğine inanıyorum.
SON SÖZ: KIBRIS TÜRKÜNÜN İRADESİNE SAYGI!
43 yıl önce ilan edilen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kıbrıs Türk halkının tarihî varoluş mücadelesinin önemli bir dönüm noktasıdır.
Türkiye ile KKTC arasındaki bağ, yalnızca siyasi ve diplomatik ilişkilerden ibaret değildir. Bu bağın temelinde tarih, ortak mücadele, kültür ve güçlü bir gönül bağı bulunmaktadır.
Ancak KKTC’nin geleceği yalnızca geçmişte kazanılan mücadelelerle değil; güçlü ekonomi, nitelikli eğitim, bilim, turizm, üretim, demokrasi ve uluslararası ilişkilerle de şekillenecektir.
Kıbrıs Türk halkı dünyadan kopuk değil, dünyayla buluşan bir gelecek hak etmektedir.
Benim Almanya’da yaşadığım o gazete fotoğrafı olayını bugün hâlâ hatırlamamın bir nedeni var. Aynı fotoğrafın altına iki farklı başlık yazılabiliyorsa, demek ki gerçekleri araştırmadan hüküm vermek ne kadar tehlikelidir.
Kıbrıs’ta barış, geçmişi unutarak değil; geçmişten ders çıkararak kurulmalıdır.
Unutmayalım: Bir adanın geleceğini yalnızca silahlar ve siyasi hesaplar değil, insanların barış içinde yaşama iradesi de belirler.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin 43. kuruluş yıl dönümü kutlu olsun. Kıbrıs Türk halkının özgürlük, güvenlik, refah ve barış mücadelesine selam olsun!
Kaynak ve araştırma notu: KKTC Enformasyon Dairesi, Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Kıbrıs Barış Gücü ve Türk Tarihî belgeleri esas alınmıştır.





